lørdag 15. april 2017

Himmellys ved daggry


1.påskedag. 16.april 2017
Luk.24,1-9
Eidsvåg
Påsketida er fasinerande på så mange måtar. Ikkje minst fordi vi som bur nett her vi bur, opplever at sjølve naturen så sterkt strekar under dei bibelske hendingane.

Då tenkjer eg på våren som er i ferd med å bryte gjennom. Nett no ser vi dei små spirene på trea som sprengjer på. Det nye livet som stig ut or den stivna og døde vinterdvalen. Is og snø må vike, og vi er akkurat der i året der livssyklusen er på det aller mest synlege.

Av ein eller anna grunn har vi til og med streka under dette ved at vi nyleg flytta litt på klokkevisarane slik at vi går rundt og innbiller oss at dagane er lengre enn dei eigentleg er.
Slikt dreiv dei ikkje med på Jesu tid. Der levde dei i takt med lys og mørke slik naturen sjølv la opp til det. Og på dei breiddegradene er nok natt og dag mykje meir av same lengde enn det vi opplever her mot nord.

Men i påskeforteljinga høyrer vi om korleis Jesu død vart understreka til og med av sjølvaste naturen. I samband med at han anda ut kring den sjette timen, les vi her i Lukasevangeliet: «Då fall det mørker over heile landet, og mørkret låg til den niande timen, for sola lyste ikkje lenger» (Luk 23,44-45)

Men i dag skal vi stige ut or mørket. I dag skal vi sleppe lyset inn i våre liv. Sola går opp.
Difor reiser vi oss og lyttar til evangeliet om det som hende påskemorgon. Men først syng vi vårt høgtidsvers ved påske.

Høgtidsvers. Nr.193 – Han er oppstanden store bud.
Tekstlesing: Luk 24,1-9


Daggry. I denne korte timen der sola viser seg, og skaparverket litt etter litt stig ut or skuggane, skal kvinner gje seg i veg mot ein gravstad. Tankane deira er sveipte i skuggar. Kjenslene deira er frynsete av sorg. Augo er såre av gråt, og av netter nesten utan søvn.
Kvinnene er trøytte, sørgjande, fortvila.

Dei rakk å vere med å leggje Herren Jesu kropp i grav før sabbaten gjorde ende på den lange fredagen. Det vart inga kvile for dei gjennom helga. Berre sorg. Og så eit besøk i dei innerste skapkrokane der den velluktande olja var gøymd. Den som berre skulle brukast når døden gjesta huset.
Døden, i si mest brutale form, hadde røva Jesus frå dei. Kunne det verte lys over livet deira igjen?

Slik har millionar av kvinner og menn opplevd at mørket la seg som eit teppe over deira liv då døden kom. For døden kom alltid.

Ved påske snakkar kyrkja sine folk mykje om at døden er overvunnen.
Likevel kjem døden tilbake til oss. Innimellom som resultat av det som berre er vondskap og djevelskap. Vi har ikkje gløymt terror i vårt naboland like før denne påske. Endå mindre bomber i to kyrkjerom i Egypt som tok fleire titals menneske med seg i døden.

Om att og om att skjer det. Den eine etter den andre vert henta bort frå våre fellesskap. Strekast kjenner vi det når det rammar i ein familie. Når døden kjem i alle verste utide. Med seg ut av våre dører ber han av og til dei aller minste mellom oss. Borna. I Stockholm tok villmannen livet av ei jente på elleve år.
Det skjer av og til at ungdomane våre ikkje kjem heim att med smil over ansiktet. I staden vart dei henta ut or knuste bilvrak. Tilbake sit gråtande foreldre eller skjelvande gamle besteforeldre som kvar for seg, for sin eigen del, var reiseklare. Men det var andre som fòr.

Døden kom alltid. Døden kjem alltid. Han har heilt sikkert vore på ferde ein eller fleire stader her i vår by også denne natta.Kan det verte lys igjen?


Heldigvis vinn alltid lyset over mørket. Var det ikkje slik, ville sorga totalt øydeleggje alt som heiter livskvalitet. Noko av det som skjer har med normale menneskelege reaksjonar å gjere. Eg har verken tid eller kunnskap nok til å forklare dette med at tida faktisk ser ut til å lækje slike sår av sorg, eller at tida i det minste mildnar smerten. Det er godt at det er slik.

Likevel – større enn det, er det at i møte med dødens mørke så har vi som trur på påskeunderet, på Jesus, og på at det er sant alt det som hende den gongen i Jerusalem; vi har lov å leve vidare med eit sterkt og lysande håp.

Vi er alle vel vitande om døden som stadig gjestar oss. Men i lyset frå daggryet ved Jesu grav trur vi at dette er ein død som ein gong skal gje slepp på alle dei han har teke ut or dette livet. Ein gong skal påskeunderet skje ved våre graver. Livet skal sigre og den evige morgonsola skal stige opp når Jesus vekkjer heile skapningen opp til det livet han vann for oss alle påskemorgon.

Daggry over Jerusalem. Kvinnene steig inn i grava med sine oljer og med sine tårer.
Men aldri har dagen hatt meir lys i fanget enn ved dette morgongry. Ikkje sidan skapingsdagen. Slik Gud skapte lyset i opphavet, slik skapte han livet på ny ved dette daggryet.

Og frå livets lyse kjelde, som lys som skin gjennom diamant, steig bodberarane fram i daggryet med ein bodskap som aldri før hadde gjeve meining: Han lever! – Den kroppen som var lagt i grava , tømt for blod, med naglehol, spydhol og torturmerke i panna, denne døde menneskekroppen var no den levande. Jesus var ikkje lenger blant dei døde.Dagen grydde for kvinnene. Dei kunne neppe ta inn over seg dei fulle konsekvensane av denne soloppgangen over alt liv. Men over deira sinn lysna det nok til at vegen heim att frå ei tom grav vart leikande lett å springe. Dei måtte tale med dei elleve.

Og slik må vi i dag, i 2017, tale med kvarandre. Vi kan springe ut i vår kvardag der vi er omgjevne av så mykje død og sorg, av så mykje mørke og fortviling, og fortelje at også vi har høyrt det: Jesus lever!

Han var død. Verkeleg død. Men ikkje no lenger. Han har teke livet ut i lyset. Han har vist oss ei makt som vinn der alle andre taper. Og den makta har han lova å bruke for å gje oss håp om at det skal skje med oss slik vi kvart år ser det skjer i naturen. Or det iskalde og visna og døde skal nytt liv spire. Like vakkert som i fjor. Med form og farge og lukt. Med nye frukter frå tilsynelatande visna greiner.

Det er som sjølve skapingsdagen i opphavet glimtar mot oss når morgonen renn ved daggry i påska.Daggry over vestlandsk landskap enno ei påske. Frå fjella i aust ser vi solstrålane frå det høge leike seg ned mot fjordar og holmar. Over byen og bygdene våre.
Her bur kvinner. Her bur menn. Her bur det born og unge.
Vi må skunde oss og løfte ansikta mot lyset.

Vi jublar for skaparen av påskesola, guddommen bak lyset, han som var før tida, og som sende Jesus og let han døy. For å bryte mørket i dødsriket. For å nedkjempe dødskrefter og for å bryte gravlenkjer. Men det handlar om meir enn det mørket vi ser når vi står ved ei opna grav.

Daggryet kastar også nytt lys over det som bur inne i oss. Mørket i oss, syndemørket, skal få himmellyset over seg. For ved å vekkje Jesus til nytt liv, så er det også vår tru at Gud ved å gjere eit slikt under set eit stempel av godkjenning på den soningsdøden Jesus har vore gjennom. Hans soning for dei syndene eg eller du aldri kunne kome fram for Guds dom med. Det skal difor lysne også i våre liv. Eit lys av tilgjeving i påskemorgonens daggry. Eit skin som blenkjer med håp om liv bak graver, og håp om frelse når døden har henta oss.
Også bak døden ventar eit daggry. Det evige morgonlyset som ikkje skal slokne. Der skal den levande sjølv lyse for alle som trur.

torsdag 13. april 2017

Jesu bøn og mine bøner


Langfredag - 14.04.2017
Eidsvåg kirke
Luk. 22,39-23,46
(Oppdatert og lett omskriving av preike frå 2013)

Jesus bad:
"-Far, om du vil, så ta dette begeret frå meg! Men lat det bli som du vil, ikkje som eg vil!"

I si mørkaste stund, i djupaste otte, med eit hjarta som skalv i angst og gru for redselen som var like rundt hjørnet, låg Jesus på kne i Getsemane. Han bad. Meir inderleg enn nokon av oss nokon gong har bede.
"- ta dette begeret frå meg!"

Han visste så vel kva for eit beger han måtte drikke. Han forstod det grufulle. Han hadde i sanning grunn til å vere redd. For han skulle drikke den bitraste drikk som har vore bydd fram her på jorda. Han hadde all grunn til å be: "- ta begeret frå meg!". For her var det aldri snakk om noko "liksom-krossfesting" eller eit symbolsk skodespel. Det Jesus visste at han skulle gjennomgå det næraste døgnet, var liding. Tung, svart liding. Og Guds son var altså også eit menneske. Eit menneske som skulle lide meir enn nokon har gjort, før eller seinare. Difor bad Jesus:
"-Far, om du vil, så ta dette begeret frå meg! Men lat det bli som du vil, ikkje som eg vil!"

Eg ber også. Men eg ber til han som måtte lide. Eg ber slik:
"-Drikk begeret tomt for meg Jesus!

I mi syndenaud har eg ingen annan utveg. Eg har ingen anna å gå til. Eg må klamre meg til Jesus. Difor fyller eg hans smerteskål endå fullare med synd og skuld. Eg veit at skal eg drikke dette begeret, då er det ei dødeleg gift for meg. Då er eg ein dødsdømd som går mot den evige død. Eg ser kor Jesus kjempar og lid. Likevel kan eg ikkje hjelpe han. Eg kan berre auke den børa han ber av synd og skuld. Eg høyrer kor hardt det kling når eg ropar det ut, men eg kan ikkje anna enn å be på langfredag:
"-Drikk begeret tomt for meg, Jesus!" 
I Getsemane-hagen høyrer vi meir om Jesu kamp. Han sveitta blod. Han kom i dødsangst. 


Tydelegare kan det vel ikkje gjerast, kor tungt det gjekk inn på vår Herre og Meister, det oppdraget han hadde fått frå sin Far. Han visste så vel kva dei skulle gjere med han. Han visste så vel kva for bør han måtte bere.
Han sveitta blod.
I dødsangsten vart bønene hans endå meir inderlege..
Enno har ikkje langfredagsdramaet for alvor starta. Likevel er det eit makelaust drama som utspelar seg i Getsemane òg. Med eit inderleg medvit førebur Jesus seg til sjølve krossfestinga. Og når han sveitta blod på førehand, då kan vi berre ane korleis det kjendest for han nå det verkelege alvoret tok til.

Jesus kjempar, allereie før det brakar laus. I dødsangst og med blodut sveitte.

Men eg?
Eg  ser på Jesu kamp med kjøleg og nøktern avstand. Det vert omtrent som å sjå eit TV-program i reprise.
Eller kanskje meir – som å betrakte vald og bombing og djevelskap mot kristne i Egypt på TV. Også det er langt unna. Eg vert opprørt, men angår det meg? Det at trussøsken vert bomba i hel?
Kanskje angår det meg meir at terroren får eit ansikt i Stockholm, men heller ikkje det vekkjer meg heilt.
Det er liksom som om vi kjenner innhaldet så altfor godt. Sveitten vert ikkje løyst framfor ein slik dag som i dag. I staden for å kjempe med, i staden for å engasjere meg, i staden for å gå inn i bøn og faste, i medlidande meditasjon, så har eg sove godt i natt.
På same måte som Jesu læresveinar som også sovna medan Jesus kjempa sin livs bønekamp. Eg søv i møte med vondskap. Eg reiser meg ikkje opp nå dei kjem for å ta til fange. Dei som flykta til oss for å sleppe unna.
Jesus var i dødsangst fordi han var dømd til å bere mine synder.
Min angst går meir på kva andre menneske meiner om meg, enn på kva Gud meiner om meg, og korleis Gud vil døme meg på den yttarste dagen.
Difor går eg lettbeint til kyrkje på langfredag, endå knea skulle skolve og føtene vakla og eg skulle ha bada i sveitte under ei bør av skuld. Ei skuldebør som eg får hjelp til å bere, men eg er nesten for sløv til å takke for det.

Jesus sa:
"-Gråt ikkje over meg, men gråt over dykk sjølve og borna dykkar"

Jesus var alt dømd. Han var dømd som ein uskuldig av ein hjelpelaus og feig dommar. Han var dømd for noko han aldri hadde gjort. Men det var ikkje berre Pilatus som hadde dømd Jesus. Også Gud hadde dømd han. For Gud hadde lagt all verda sine synder på Jesus. Mine inkludert. Og dine. Det var dette han vart dømd for.
Og på vegen til rettarstaden, på vegen til Golgata, så ynskte ikkje Jesus medynk for sin eigen del. Han tenkte på dei han skulle døy for. Det var dei det var grunn til å gråte over.
"-gråt over dykk sjølve og borna dykkar."

Men har eg tårer?
Har eg tårer for syndene mine? Skjelv eg for mine borns frelse?
Langfredagen er ein dag til å gråte. Det er ein dag til å sørgje. For i dag vert det vonde i verda sett i sentrum. Alt det vonde, og alle konsekvensar av vondskap og synd er lagt på Jesus når han er på veg mot krossen.
For nokre dagar sidan vart tårer sett i sentrum for truande over heile verda. Det forferdelege hende midt under to gudstenester i Egypt. Etter bombene sa biskopen deira, biskop Thomas i den koptisk-ortodokse kyrkja dette i følgje VL tirsdag i denne veka: : «Vi ber krossen i smerte og tårer. Men vi er ikkje redde. Vi stolar på Gud og har ei sterk tru»


Det er grunn til å gråte i fortviling over vondskapen; over at det verkeleg var naudsynt for Jesus å døy som ein ussel forbrytar endå han var den einaste fullkomne og syndfrie som har levd.
Og vi skulle hatt tårer også fordi vi er ein del av alt det vonde. Og vi har bore synda vidare til borna våre. Dei er smitta av same sjukdom som vi. Ein dødeleg sjukdom som heiter synd, og som ingen andre enn Jesus kan kurere.
"-gråt over dykk sjølve og borna dykkar." 
Jesus sa:
"-Far, tilgjev dei, for dei veit ikkje kva dei gjer." 
Medan hammarslaga gav ekko på Golgata, makta Jesus å sende ei bøn om tilgjeving for sine bødlar opp til Gud Fader. Tvers igjennom smerte og hjelpeløyse, ber den allmektige til Gud. Han legg allmakta av seg. Han let Gud forlate seg. Han skal døy. Men han døyr med kjærleik også til sine verste fiendar. Ikkje ein gong dei som mishandla han og torturerte han til døden er unnateke hans kjærleik.

Og medan eg høyrer om Jesu kjærlege bøn, høyrer eg at mi eiga stemme blandar seg i eit kor på tribunen: Eg er med dei som står og ser på krossfestinga og som tek del med ivrige rop: Krossfest. Krossfest.
Kanskje finst det også ein hemntanke retta mot dei som har demonstrert vondskap på line med dei som i si tid fekk Jesus dømd. Kanskje tenkjer også eg: «Krossfest dei»
Men midt i mine svikefulle rop skjønar eg kva som føregår.
Eg les bispeorda frå Egypt:
«-Det er lett å bli fylt av hat når man blir angrepet. Vi kan ikke fornekte at noen terrorister bekjenner seg til onde makter og ønsker å gjøre ondt i verden, men vi må stå fast på det kristne budskapet om nestekjærlighet, og holde våre hjerter varme.»[1]
På krossen langfredag heng han som kan tilgje meg. Her er han som ber for mi frelse.
Eg stig ut av folkehopen. Eg teier med mine krossfest-rop.
Med eit ordlaust sukk ber eg til Frelsaren:
"-Far, tilgjev meg. Eg veit kva eg har gjort!" 
Jesus seier:
"-I dag skal du vera med meg i paradis."
Røvaren på krossen bad ikkje om så mykje. Han bad om ein vennleg tanke når Jesus kom i sitt rike. Røvaren hadde innsett si skuld. Han visste at han hadde fått ein fortent dødsdom. Men han hadde ikkje forstått at Jesus hadde ufortent nåde og tilgjeving å gje.
At krossfestinga vart vegen til frelse for denne røvaren, kunne ingen tenkje. Men slik vart det.
Og dette gjev meg von.
"Far tilgjev meg.." bed eg. 
Eg høyrer Jesu stemme som kjempar sin siste dødskamp:
"-I dag skal du vera med meg i paradis ". 

Eg forstår ikkje at det er mogeleg. Men eg retter ut handa og tek tak i ei blodig og naglemerka hand. Det er denne handa som skal føre meg frelst gjennom dommen. Han døydde for mi skuld. Eg fattar i paradis det ikkje. Men med ei trassig tru held eg fast i handa. Ein syndar på veg til Paradis.

Jesus sa:
"-Far, i dine hender gjev eg mi ånd!
Frelsarverket var fullført. Syndene var sona. Alt kunne kvile i Gud Faders hand.

Der, i Gud Faders hand, legg også eg på langfredag meg sjølv, mi skuld og mine synder.

                                                     Det er fullført!



                                                          AMEN!



[1] VL 11.04.2017

mandag 13. mars 2017

La oss be


Fastegudsteneste/Forbønsgudsteneste.
Åsane gamle kirke 08.03.2017
Salme 25, 4-7: Herre, la meg kjenne dine veier.
Lær meg dine stier! La meg få vandre i din sannhet, lær meg, for du er Gud, min frelser!
Til deg setter jeg alltid mitt håp.
Herre, tenk på din barmhjertighet og kjærlighet, som er fra evig tid.
Tenk ikke på min ungdoms feiltrinn og synder!
Tenk på meg i din miskunn, Herre, for du er god.
Oh Lord, won’t you buy me a Mercedes Benz? Slik ba Janet Joplin i sin berømte låt frå 1971.Gud, vil du gje meg ein Mercedes Benz – er det slik nordmenn ber?  Er våre bøner framfor alt retta inn mot det materielle? Mot at Gud må syte for rikdom, velstand og velferd. Ber vi framfor alt for meg og mitt og mine?
Tja – kanskje skjer det? Kanskje er det ein del av oss som ofte, eller i alle fall innimellom, ber på denne måten. Vi er vel neppe så frimodige at vi tør å følgje Janet Joplin fullt ut som også ba Gud om at han måtte gje han ein skikkeleg kveld på byen. Men skal eg våge å vere ærleg, så har eg sjølv sukka til Gud når det kneip som aller mest i avgjerande kampar på Brann Stadion. Og då var det aldri Viking eller Rosenborg eg hadde i tankane.
I kveld skal vi be. Men eg har vanskeleg for å tenkje at vi som kjem saman no, gjer det for å be om ny bil eller finare hus eller om å vinne i Lotto.
Mange av oss har likevel ytterst personlege saker vi vil be om.

Eit av dei fremste bøneemner vi veit om, har med helsa vår å gjere. Vi kjenner på sjukdom som plagar oss. Vi er redde for alvorleg sjukdom som kan truge framtid og liv. Eller vi har ein av våre som vi er aller mest glad i som er ramma av sjukdom. Vi er redde. Vi ropar til Gud: Herre hjelp!
Slik var det også mange gonger i det som var Jesus sin kvardag i dei åra han gjekk rundt og lækte sjuke. For det var faktisk ei av hovudoppgåve han hadde. Jesus heldt store talar. Han gjorde ulike under. Svært mange var lækjedomsunder. Og framfor alt – Jesus kjempa mot døden og vann.Vi les om att og om att i NT korleis folk kom til han med plagene sine. Og korleis han ofte svara på dei ved at han rette ut hendene sine og lækte. Han tala orda sine og sette fri menneske som var bundne  på ulike vis.
Difor skal også vi med stort frimot kome til Gud og be til han. Eller som det stod i tekstordet vi las ved inngangen til gudstenesta: La oss derfor frimodig tre fram for nådens trone, så vi kan finne barmhjertighet og finne nåde som gir hjelp i rette tid. (Hebr 4,16)Har du noko som er tungt å bere, skal du med veldig stort frimot få leggje det av deg i kyrkja denne kvelden.
Du skal også vite at vi som er her som kyrkja sine tenarar, prestane og diakonen, vi har store fullmakter til å gå inn i forbønnstenesta for deg. I Jak 5,13-15 les vi:
Er det noen blant dere som lider? Da skal han be. Er noen glade til sinns? Da skal han synge lovsanger. Er noen blant dere syke? Han skal kalle til seg menighetens eldste, og de skal be over ham og salve ham med olje i Herrens navn. Da skal troens bønn redde den syke, og Herren skal reise ham opp.
Vi kunne sagt mykje om dette skriftavsnittet. Om å be når ein lir.
Om å syngje lovsong når ein er glad til sinns.
Om å søkje forbøn hjå dei eldste i kyrkjelyden når ein er sjuk. Vi kan ikkje seie alt nett no. Men eg vil minne om at ein del av dette skal vi praktisere her i kveld. Og eg minner òg om at har du sjukdom som plagar deg, så går det an å oppsøkje prest eller diakon, heilt i det stille, og be om samtale, forbøn, gjerne også om å verte salva. Vi praktiserer dette, men vi gjer det i det stille. Vi står ikkje på parkeringsplassen i Åsane senter og ropar det ut.
Vi gjer som ordet seier: Er noen blant dere syke? Han skal kalle til seg menighetens eldste, og de skal be over ham og salve ham.
Forbøn for sjukdom er kjent. Men vi har også lov å be om andre ting i livet som er vanskeleg. Familieproblem. Samlivsproblem. Viktige vegval i livet. Be – seier Jesus. Du kan be sjølv. Eller du kan gå til ein medkristen og fortelje di naud slik at de kan be, fleire i lag
Samstundes er det også ting vi treng å minne kvarandre om når det gjeld bøn.
Først og fremst dette: Gud høyrer. Gud svarar. Men Gud treng ikkje alltid å svare i samsvar med det vi har fremst på vår ynskjeliste.
Eg trur at Gud høyrer ei bøn om at han må gje oss ny bil. Men eg er sterkt tvilande på at han svarar med eit rungande ja. Nei er også eit svar.
Men det å forstå at Gud ikkje svarar slik vi synest det er fornuftig, det er ei vanskeleg lekse å lære. Det med å få nei når ein ber om ein Mercedes, er ikkje problem for trua eller for teologien.

Men foreldra som ropar til Gud om at barnet deira må få leve, men som likevel endar opp med ansvar for å stelle ei barnegrav på kyrkjegarden, dei har langt større grunn til å tvile og til å fortvile: Kvifor, Gud?
I dag har vi ein andaktstekst frå salme 25: Herre, la meg kjenne dine veier. Lær meg dine stier!
La meg få vandre i din sannhet, lær meg, for du er Gud, min frelser! Til deg setter jeg alltid mitt håp.
Å gå på ei gudsteneste som dette, ei forbønsgudsteneste, er sjølvsagt ein anledning til sjølv å be. Til å be om kyrkja si forbøn. Til å glede seg over at nokon tek deg inn under forbøna si velsigning når hender vert lagt på hovudet ditt. Men ei slik gudsteneste er også å stige inn i det kristne klasserommet som kyrkja også kan vere. Der vi skal lære litt.  Der vi skal våge å be Gud om å lære oss. Lære å kjenne hans vegar! Lære å gå på hans stigar.
Dette er utfordrande. For vi er så hjelpelaust instilte på at vi sjølve veit best.
Det er så lett å prøve å ta dirigentstokken og forvente at Gud skal spele opp etter mine notar.
Vi vil at Gud skal spele ei rolle i eit manus som er skrive av meg.

Før vi snart skal gå over til å be i denne gudstenesta, før vi inviterer deg til personeleg forbøn, vil eg leggje inn over deg at du i ditt stille indre vågar å be slik salmisten viser oss: Herre, la meg kjenne dine veier. Lær meg dine stier!
Samstundes vil eg gje deg stort frimot til å søkje forbøn. Kjenner du på at du er lite verdig til å be Gud om å hjelpe i det som livet så langt har gjeve deg av motbakke eller vanskelege avgjerder, så vit i alle fall at slik tenkjer ikkje Gud.
I salmen vi har lese som preiketekst er dette uttrykt i ei tillitsfull bøn som du også kan gjere til di bøn når du bur deg på resten av det vi er samla om i kveld.
For vi har lese desse orda:
Tenk ikke på min ungdoms feiltrinn og synder!
Tenk på meg i din miskunn, Herre, for du er god.
Vi skal be i dag. Be om alt som ligg oss på hjarte, same kva fasong og farge det har. Bønene våre har vi lov å vente svar på. Ikkje nødvendigvis slik vi forestiller oss at svaret skulle vere. Men svar som vi får når Gud har fått undervise oss om sine vegar. Vist oss kvar vi går på hans stigar.Og mest av alt: Gud høyer og ser både deg og meg i si miskunn. For han er god!Nokon større har vi ikkje å kome fram for.
AMEN

fredag 10. mars 2017

Bønekampen

2. s. i fastetida. 12.03.2017
150-årsjubileum, Bruvik kyrkje

Matt.15,21-28


Gratulerer med jubileumsdagen!
Vi gler oss i lag over å samlast i dette vakre gudshuset som har stått her i 150 år. Nyoppussa. Nymåla både innvendig og utvendig. Eit smykke i denne vesle bygda.
Bruvik er av dei verkeleg små kyrkjelydane i landet vår.
I dette prostiet, Åsane, er det den desidert minste kyrkjelyden med 308 medlemmer, registrert denne veka. Men kyrkja dykkar kunne tyde på at her bur det det mangedoble av dette talet. Takk for at de har teke så vel vare på bygget!
Det er den tredje kyrkja på denne staden. Her har det altså stått stavkyrkje i mellomalderen og det stod ei tømmerkyrkje som dei reiv året før denne kyrkja kom på plass.
Det er difor ein nesten utruleg lang tradisjon vi går inn i når vi på denne jubileumsdagen kjem saman for å tilbe, for å lovsyngje og for å høyre Guds ord i lag.
Her frå denne talarstolen har nok forteljinga om den kanaaneiske kvinna som vi no skal lese, lydd mange gonger før. Men i dag skal den glede oss og bygge oss opp enno ein gong.
Vi reiser oss og høyrer denne søndagens evangelietekst som vi les frå Matteusevangeliet.

Lesing: Matt. 15,21-28
I dag handlar det om kristenlivets kamp. Kampen for velsigning. Kampen for å få rett i si tru, i si von.
”Eg slepper deg ikkje utan at du velsignar meg” (1.Mos.32,26),  høyrde vi Jakob sa då han kjempa med Gud. Det var det vi las om frå GT tidlegare i gudstenesta. Men til og med ein nærkamp med Gud var det mogeleg å vinne: ”- du har kjempa med Gud og menneske og vunne” (1.Mos.32,28b)
Kjempande bøn. Bøn som ikkje gjev opp. Bøn som får svar. Det skal vi nærme oss når vi etter kvart vert meir kjende med den kanaaneiske kvinna.

Den kanaaneiske kvinna hadde ikkje mykje makt å varte opp med. Ho var nesten hjelpelaust veik. Ho var av heidningeætt. For ho var ikkje jøde. Kanaanearane var utanfor det jødiske samfunnet. Dermed var det automatisk ei djupt religiøs og kulturell kløft mellom henne og Jesus, og dei han var i lag med.
Dermed kunne dei som var av jødisk ætt sjå ned på henne, forakte henne og vise henne bort, utan at det var særleg merkeleg.
  ”Bli ferdig med henne; ho går og ropar etter oss” sa læresveinane, småirriterte, til Jesus då kvinna likevel våga seg frampå til den store jødiske meister med si bøn og sitt rop.
Til og med Jesus verkar utruleg avvisande nå han møter denne kvinna. Han som i alle andre samanhangar møter utstøytte, tilsidesette, sjuke, svake, kvinner som pga. sitt levesett vart forakta av samfunnet; uansett bakgrunn av liknande merke, så møtte Jesus dei med varme og omtanke. Alle – men ikkje denne kvinna.
Det er nesten så vi ikkje trur våre eigne øyro når vi høyrer kva Jesus seier til henne: ”Eg er ikkje send til andre enn dei bortkomne sauene i Israels hus” og ”Det er ikkje rett å ta brødet frå borna og kasta det til hundane”.

Slikt fekk denne kvinna slengd i seg. Av Jesus!
Ho som ikkje gjorde noko anna enn å be for dottera si. Ho som var i ein fortvila situasjon – så fortvila at alle foreldre kjenner kor det knyter seg inne i oss når vi høyrer slikt. For vi veit korleis det er når borna våre vert sjuke.
Og når det er verkeleg alvorleg sjukdom, då kjenner vi iskulden kryp langs ryggrada vår. Dei fleste av oss ville gjere kva som helst for at dottera eller sonen vår skulle verte frisk.
Vi las i dag om ei mor som hadde ei dotter som var ille plaga av ei vond ånd. Kva det eigentleg er, det kan vi lure på. Her og no er det ikkje rom for å ta opp ei teologisk drøfting av kva vonde ånder er. Men vi kan trygt slå fast at det var fælt for mora å sjå at dottera var ille plaga.
Difor våga kvinna frå Kanaan seg bort til Jesus. Tett inn på han. Og ho blottstiller seg og sin familiesituasjon med det smerteropet som gjev ekko, også kvar gong vi samlar oss til gudsteneste her på denne gamle kyrkjestaden i Bruvik: ”Herre, du Davids son, miskunna deg over meg!” Dette er det same ropet som vi stemmer i på gresk når vi i vår liturgi bryt ut i ”Kyrie eleison”. Uttrykket har vi nettopp frå den kanaaneiske kvinna sitt rop: ”Herre, miskunna deg!”

Ho var heidning. For ho var ikkje jøde. Ho måtte trosse religiøse og sosiale barrierar for å nå fram til Jesus med sitt såre rop. Men ho kunne ikkje la vere å stampe mot broddar og motstand. Mot avvisning og hovudristing frå læresveinane. Ho hadde kanskje innerst inne lite tru på at det ville nytta. Men ho var mor. Ho hadde ei dotter som leid. Så sjølv om trua hennar kanskje i utgangspunktet ikkje var så imponerande, så trudde ho nok til at Jesus høyrde og lytta og handla. Ja, Jesus vurderte trua hennar annleis enn mange av oss ville ha gjort. ”Stor er trua di kvinne”, sa han.

Det var ei kvinne som stod utanfor det såkalla ”gode selskap”, som nærma seg Jesus. Hennar rop på miskunn var eit rop som ville vorte overhøyrd av alle andre som var saman med Jesus. Og det såg ut som om Jesus også vil overhøyra henne. I alle fall er som om han overhøvlar henne når han nemner dette med hundane. ”Det er ikkje rett å ta brødet frå borna og kasta det til hundane”
Ein hund! Det var det ho vart samanlikna med.
Kva er det med Jesus? Kvifor brukar han slike ord som vi elles aldri høyrer frå hans munn? Orda måtte svi i hjarta hennar.
Eg trur ho hadde gråten i halsen og tårer i augnekrokane då ho stamma fram dette fabelaktige svaret som målbind til og med Jesus: ”Det er sant, Herre, sa kvinna, - men hundane et då av dei bitane som fell frå bordet til eigarane deira”
Her er vi tilbake til det som hende med Jakob. Han som kjempa med Gud.
Kvinna kjempa med Jesus for å få han til å lytta og til å handla. Ikkje for sin eigen del. Men for dottera si skuld.
Ho kunne ha brukt Jakob sine ord om ho hadde kjent til dei: ”Eg slepper deg ikkje utan at du velsignar meg!”

Ho stod utanfor. Men ho kjempa seg inn. Inn til Jesus. Inn til han som høyrde henne. Han som likevel ikkje var avvisande. Han som gav velsigning og lækjedom. Frå Gud fekk Jakob i si tid høyre: ”- du har kjempa med Gud og menneske og vunne”. Orda kunne likegodt vore sagt til denne kvinna. Men Jesus formulerte seg litt annleis: ”Stor er trua di kvinne. Det skal gå som du vil.  Og dottera vart frisk frå same stunda”

Kan hende har du funne vegen til jubileumskyrkja i heimbygda di i dag, men kjenner likevel litt på at også du er utanfor på ein måte. Du er vel ikkje ein heidning akkurat, men kanskje ikkje av dei mest aktive i kyrkjelyden heller?
Du er usikker på om du kan våge deg nær til Jesus. Om du kan gjere som dei gjer, dei som knelar ved altaret og tek i mot Jesu lekam og blod.
Som kvinna frå Kanaan, er du liksom ikkje heilt på linje med Jesus. Du har høyrt at han er god, men du fekk ikkje svar den gongen du ropa på han i bøna di. Du bar på uro og angst for ditt barn, dine foreldre, dine kjære; du har bede bøner, men ikkje fått svar. Difor kjenner du deg litt som hunden som vert hufsa utanfor døra for ikkje å sjenere dei fine gjestane.

I dag skal du sjå på den kanaaneiske kvinna. Ho kjempa ein kamp for den ho var glad i. Ein nærkamp med Jesus. Ha gav ikkje opp med sine bøner, sjølv då alt vart mørkt og vondt og kaldt.
Kan hende ville du og eg gjeve opp når vi vart samanlikna med hundar. Det gjorde ikkje kvinna. Kan hende var kampen med Jesus så kraftig at ho vart merka av den for livet. Slik Jakob vart merka etter kampen med Gud. Jakob vart slegen over hofta og vart halt. Han vart synleg merka av å kjempa med Gud. Men det var likevel ein kamp han vann.
Slik kvinna vann fram då ho møtte Jesus. Ho var eigentleg makteslaus. Men ho hadde hender som ho rette fram mot Jesus i bøn. Det er dette han syng om, Trygve Bjerkrheim, i salmen vi alt har sunge i dag: ”Det er makt i de foldede hender”.

Kyrie Eleison! Slik ropa ho: Herre miskunna deg over meg.
Slik ropar vi i dag. Slik skal du få rope, også om du kjenner på at du står litt på den kyrkjelege sidelinja. At du av og til kjenner at du er som hunden som vart jaga ut når det passar husfolket best.
Kvinna hadde ord til Jesus som han lytta til: ”- hundane et då av dei bitane som fell frå bordet åt herrane deira”
Kvinna tok til seg rettane ein hund har, men frå Jesus fekk ho då velsigninga som tilkjem barnet. Hennar kjempande tru, vart til ei sigrande tru. Stor er trua di, sa Jesus til henne.

Når alt kjem til alt – kanskje er di tru like stor, og like full  av lovnader!

AMEN

torsdag 16. februar 2017

På fjellet


Gravferd. Kristi forklåringsdag.
2.Pet.1,16-18

Vi fulgte jo ikke klokt uttenkte myter da vi kunngjorde for dere vår Herre Jesu Kristi kraft og hans komme. Nei, vi var øyenvitner og så hans guddommelige storhet. For han fikk ære og herlighet av Gud, sin Far, den gang røsten lød over ham fra den høyeste herlighet: «Dette er min Sønn, den elskede, i ham har jeg min glede.» Vi hørte selv denne røsten fra himmelen da vi var sammen med ham på det hellige fjellet.
For vi følgde ikkje klokt uttenkte mytar då vi kunngjorde for dykk vår Herre Jesu Kristi makt og hans kome. Nei, vi var augnevitne og såg hans guddomlege velde. For han fekk ære og herlegdom frå Gud, sin Far, den gongen røysta kom til han frå høgste herlegdomen: «Dette er Son min, han som eg elskar, i han har eg mi glede.» Vi høyrde sjølve denne røysta koma frå himmelen då vi var saman med han på det heilage fjellet.

I fotspora til døden føl sorga. Sorga er er alltid tung å bera.
I sorga ropar vi på Gud. Men Gud er ikkje alltid like lett å få auga på. Gud kan opplevast langt unna. Gud synest innimellom å ha attlatne augo og øyro. Han trekkjer seg unna. Vi ser lite til han. Slik kjennest det i alle høve av mange.
Men kanskje var det godt om vi, når vi opplever slike tider, spurde oss sjølve: Er det eg som gøymer meg for Gud, eller er det Gud som gøymer seg for meg?
Men så kan det òg vere slik at Gud kan nytte ein anledning lik den som i dag samlar oss, ei gravferd, til å syne for oss kven han eigentleg er. Og det han vil vise oss, det kan gjere at sorga og det tunge vert til å leve med. For Gud vil vise oss at han er der når det er tungt.

Slik var det i det vi høyrer om på Kristi forklåringsdag, ein søndag vi no står framfor. Då vi skal lese om fjellturen med Jesus og hans tre mest betrudde læresveinar. Ein fjelltur med sveitte og kanskje også gnagsår. Ein tur der turgåarane vart trøytte. Så trøytte at dei i flg. Lukasevang. rett og slett sovna der oppe på toppen.
Fjellturen var sjølvsagt ein tur i motbakkar med strev og med tunge og seige parti som måtte forserast for å nå heilt opp.
Slik det også er i vårt daglege liv. Av og til buttar det imot. F.eks. når dødens bratte bakke tårnar seg opp framfor oss.
Det står ikkje noko om korleis Jesus hadde det på fjellturen med Peter, Jakob og Johannes. Men han var sikkert trøytt, han som dei andre.
Likevel hende det noko når bakkane var forserte og dei var på toppen av fjellet. Noko som sette spor i sinnet til dei tre vitna. Difor kan Peter, mange år seinare, skriva slik han gjer det i sitt andre brev:
"Vi var augnevitne og såg hans guddommelege velde"

Der, høgt til fjells, fekk Jesus eit høve til å gje læresveinane ein liten glimt av kven han eigentleg var. Han som alle oppfatta som snekkarsonen frå Nasaret, var noko heilt anna.
"Vi var augnevitne og såg hans guddommelege velde" 
Peter, Jakob og Johannes hadde eit fabelaktig syn der på fjellet. Dei såg at den sveitte og trøytte Jesus brått endra seg langt meir radikalt enn om det hadde stått eit moderne dusjkabinett klar til å vaske bort alle spor av sveitte og slit frå fjellturen.
"Andletet hans skein som sola, og kleda vart kvite som lyset" (Matt.17,2)
Guddommeleg velde kallar Peter det for når han skriv brev om hendinga lenge, lenge etterpå.


Vi kan i dag seie at dette bokstavleg tala måtte vere oppfyllinga av bøna om velsignig som vart beden i synegogegudstenesta den gongen, og som skal avslutta denne seremonien ute på gravkanten om litt; den Aronittiske velsigninga:
Herren velsigne deg og vare deg!
Herren la sitt andlet lysa over deg og vere deg nådig!
Herren løfte sitt åsyn på deg og gjeve deg fred! (4,Mos.6,24-26)
Eit skinande andlet. Eit åsyn som var oppløfta og opphøgd. Det guddommelege var nærværande. Læresveinane var ikkje berre høgt til fjells. Dei var nesten i himmelen. Dei fekk sjå ein liten glimt av det guddommelege. Men den vesle glimten var meir enn nok til å spikre fast eit inntrykk av noko utfatteleg vakkert, noko som var med på å gjere trua deira tryggare,og vitnemålet om Jesus endå meir overtydande, når dei seinare skulle fortelje verda om kven Jesus eigentleg var.

For ein fjelltur Peter og dei to brørne Jakob og Johannes hadde!
Jesus med guddomelege velde. Til og med Moses og Elia fekk dei sjå.
Og som om dette ikkje var nok. Gud tala direkte til dei. Guds stemme frå det høge. Guds vitnemål om han som stod framfor dei og glitra i sin guddomelege velde:
"Dette er Son min, han som eg elskar, i han har eg mi glede"

Visst kan det vere tungt og slitsamt å gå i motbakkar. Men utsynet som møter oss på toppen gjer oftast til at vi gløymer strev og slit for å koma oss opp.
Til og med dødens motbakke kan vere til å halde ut når vi veit at på toppen vil Jesus openberre seg for oss. Vi får sjå han slik han verkeleg er.

Augo våre speidar etter det guddommelege. Vi vil så gjerne sjå eit vakkert syn som kan styrkje trua vår. Finst det eit fjell vi kan stige opp på og koma nærare Gud? Der vi ser Jesus tydelegare? Guddommeleg velde. Kvar finn vi det i vår eiga tid?


Eg trur at det beste vi kan gjere er å lytte til dei som verkeleg har sett. Jesus tok dei til sides, dei tre, for at berre dei skulle få dette synet. Dei skulle få noko dei kunne bere fram vitnemål om. Vitmål til styrke for trua. Både deira eiga tru, og trua til dei som seinare les som det som hende. Ikkje klokt uttenkte myter, eller som det tidlegare stod: oppdikta eventyr, men ei verkeleg hending.
Jesus har aldri lova deg og meg ei openberring av det guddommelege. Men han har lova å vere nær oss. Nær i kvardagen vår. Nær oss når vi strevar i motbakke. Nær når døden vert ein røyndom som kjem tett inn på oss. Nær når vi græt i sorg over våre kjære. Og så har han lova å velsigne oss. Måtte du som kjenner på sorga og saknet i dag få oppleve at Gud høyrer bøna som ligg i velsigninga presten ber ned over kyrkjelyden på kvar gudsteneste, og etter kvar gravferd:

Herren velsigne deg og vare deg!
Herren la sitt andlet lysa over deg og vere deg nådig!
Herren løfte sitt åsyn på deg og gjeve deg fred!
   (4,Mos.6,24-26)


fredag 10. februar 2017

- høyre Guds Ord og gjere etter det



Såmannssøndag I. 12.02.2017. Bibeldag
Åsane kirke. Økumenisk gudsteneste
Luk 8,4-15
Kirgisistan er eit av dei verkeleg fattige landa i verda. På offisielle lister frå FN over rike og fattige land, som vert toppa av rike Norge, Australia og Sveits[1], figurerer Kirgisistan litt under midten. Men bak seg har landet så å seie utelukkande afrikanske land, og nokre få asiatiske. Ingen land i Europa eller Amerika er i nærleiken av å ha så låg levestandard.
For 2 ½ år sidan var vi der. Ei gruppe på rundt 40 nordmenn, inviterte til å delta på Bibelmisjonstur av Det Norske Bibelselskap. Vi fekk møte nokre av dei få kyrkjefolka i dette landet som er sterkt muslimsk dominert, og som også ber med seg ein påtrengjande russisk arv etter 70 år med kommunistisk sovjetstyre. Vi hadde med oss biblar på deia eige språk. Vi delte dei ut til pastorar i pinsekyrkjer og metodistkyrkjer og til baptistar. Vi gav også frå oss Biblar til barneheimar og gamleheimar. Og til leiarar i den relativt store russisk ortodokse kyrkja.


Eg skulle ynskje at mange fleire frå Åsane kunne få oppleve å sjå gleda vi såg i augo til dei som fekk Biblane. Vi forstod at dette var eit handslag som var utruleg viktig. Fordi det er så vanskeleg for dei å skaffe seg denne grunnleggjande boka for alle som trur på Jesus. For alle som skal forkynne om Jesus. For dei som skal streve med å blåse liv i dei glørne av tru som så lett kan slokne når bålet ikkje får næring av ny ved og av vind som kan puste liv i elden.
For her lever dei kristne på sparebluss. Her får dei truande testa seg på ein måte som er utenkjeleg i vårt eige samfunn. Eg vil lenge hugse den ganske unge pinspastoren vi møtte. Han og kona hans tok mot oss i ei veldig enkel kyrkje, som mest minna om dei aller minste, enkle bedehusa vi hugsar frå bortgøymde bygder hjå oss for 60-70 år sidan. Plass til 30-40 menneske. Kona sat på fremste benk med det vesle barnet deira på fanget mens mannen fortalde litt historie. Også hans far hadde vore pinsepastor. Men no var dei mismodige. For samfunnet rundt dei trakasserte dei på alle måtar. Nokre dagar før vi kom, skulle dei gravleggje ein eldre mann som var ein av flokken deira. Det var utenkjeleg å finne plass til han på ein muslimsk gravplass. Dei prøvde seg på ein russisk-ortodoks gravplass. Den døde fekk kvile der ein dag. Så kom beskjeden: Grav han opp og flytt han utanfor vår kyrkjegard. Her høyrer han ikkje heime.
I Kirgisistan flyktar rett og slett mange av dei som vi vesten reknar som evangeliske kristne frå landet.  Dei flyktar stort sett til Russland, for der får dei meir velstand og lettare forhold for truslivet. Der slepp dei å bli ignorert eller trakassert for si kristne tru.
Dei som er att i landet treng vår støtte.
Og som kristne kan vi i det minste hjelpe dei til å lese seg til tru og trøyst og oppmuntring ved å gje dei Bibelen som er så avgjerande for både dei og oss for å kunne leve ut truslivet vårt. Ved å støtte Bibelselskapets innsamling til bibelspreiing i Sentral-Asia, inkludert Kirgisistan, er vi på ein enkel måte delaktig i det viktige såmannsarbeidet som også kjem i fokus gjennom dagens tekst som vi nett har lese frå Lukasevangeliet.
Og då reiser vi like godt heim igjen frå Kirgisistan og ser kva Jesus har på hjarte til oss som i dag fann vegen hit til kyrkje. Det stod å lese:
Mye folk strømmet nå til fra byene omkring. Da en stor mengde hadde samlet seg om ham, fortalte han en lignelse.
Då Jesus tok til å tale ser vi at meisteren kjenner tilhøyrarane sine. Det er som om han på same tid både åtvarar og inviterer. For før han forklarar likninga om såmannen ropar han ut ei merkeleg åtvaring: «Den som har ører å høre med, hør!»
Det handlar om meir enn å så. Det handlar om meir enn vanleg vokster. Det handlar om meir enn eit godt hjarte. Det handlar også om gode øyro. Om høyrsel. Om forstand. Om innsikt. Om å nærme seg Jesus på rett vis når ordet har nådd øyro våre.
Gjennom alle evangelia i NT ser vi korleis Jesus raust og villig sår ut Guds ord. Han forkynner lov og han forkynner evangelium. Han sår langs vegen, på steingrunn, mellom tornebuskar og kratt. Og noko av det han sår ut av sitt ord fell klårt og tydeleg i god jord. Men vi høyrer òg om menneske som tek orda hans til seg, men dei forstår ikkje kva konsekvensar det skal få. Det er som om vi får demonstrert steingrunnen; hjartejorda til dei som høyrer med glede, men ordet får aldri rotfeste.
Jesus er heile tida raus i det han formidlar til oss frå Gud. Men vi som høyrer; vi som har fått øyrer: Høyrer vi?
Legg merke til det som skjer!
Det var ei stor folkemengde som strøymde til Jesus. Men berre nokre av dei var tett innpå han. Berre nokre av dei var verkelege læresveinar.
Likninga vart ikkje forklåra for den store folkemengda. Det var mange som høyrde. Kanskje tenkte dei sitt om det dei høyrde. Kanskje tenkte dei at dette var underlege, kloke ord. Men då dei hadde fått sitt, då preika var over, rusla dei heim. Nokre var kanskje glade, men hjarta var ein steingrunn; ordet slo ikkje rot.
Men så står det om læresveinane: «Disiplene spurte ham hva denne lignelsen betydde
Altså: Då folkemengda hadde gått, var det nokre som var tilbake. Nokre som ville høyre meir, lære meir. Kome tettare inn på Jesus og forstå bodskapen hans. Det låg ein vilje til å la ordet frå Gud få trengje inn, feste seg, slå rot for ein gong å bere frukt. Læresveinane hadde øyro. Dei ville høyre, og det var dei som fekk høyre forklåringa av likninga. Heller ikkje læresveinane forstod fullt ut då Jesus første gong tala til dei. Men når folkemengda ikkje var der lenger, oppsøkte dei han, og slik tek han dei med eit steg vidare. No forklarar Jesus likninga.
No er det som om han ryddar unna kratt og tornebusker, slik at hjartejorda til læresveinane vert fin og laus og til å så i, slik at ein kan forvente frukt og innhausting.
No vert løyndomane i Guds rike openberra for dei som aktivt lyttar og oppsøkjer.
På denne søndagen handlar det om å ha den rette jorda i sitt hjarte. Det handlar om god jord som kan ta i mot ordet slik at det kan bere frukt. Men det handlar om meir enn eit godt hjarte. Det handlar om å ha opne øyro: «Den som har ører å høre med, hør!»
I dag vil eg utfordre deg som akkurat no lyttar. Eg vil utfordre deg til å gjere som læresveinane: Oppsøkje Jesus. Gå tettare inn på han. Aktivt prøve å lære meir av kva han vil deg. Kva han har å seie. Kva som eigentleg står i Ordet som han så rikeleg sår ut, også i det hjarta som bankar i ditt liv. Jesus fortalde ei likning. Likninga om såmannen. Mange høyrde. Men berre nokre få stogga att og samtalte vidare med Jesus og spurde etter kva dette skulle bety.
Det var dei som hadde tid saman med Jesus som fekk svaret.
Det handlar om god jord som Ordet kan vekse og gro i. Men det handlar også om å høyre; om å forstå og om å gjere når vi har forstått. For det er det vi gjer når vi har forstått kva Guds ord seier, som er den gode frukta.
Denne likninga står å lese i Luk. 8, 4-15. Nokre vers lenger ute i det same kapitlet hjå Luk står nokre bibelvers som vi ofte overser:  «Hans mor og hans brødre kom for å treffe ham; men de slapp ikke fram for folkemengden. Da sa noen til ham: «Din mor og dine brødre står utenfor og vil gjerne snakke med deg.» Men han svarte: «Min mor og mine søsken, det er de som hører Guds ord og gjør etter det.» (Luk 8, 19-21)
Kanskje kjem stagnasjon og manglande utvikling av kristenlivet i våre kyrkjelydar og forsamlingar av ein litt overflatisk og sporadisk omgang med Guds ord? Eller av at vi ikkje er frimodige nok til å søkje inn til det nære og tette fellesskapet saman med Jesus og hans kristne søsken?
Vi skulle våge å gjere som Jesu læresveinar gjorde: Stogge opp, gå tett inn på Jesus å spørje kva det betyr det som vert sagt. Jesus sjølv er ikkje her. Men kyrkjelyden er her. Fellesskapet er her. I lag kan vi finne svar. I lag har vi fått nokre mellom oss som er sette til å forkynne og undervise frå Guds ord. Presten er her. Andre med gåver til å forkynne Guds ord er her. Med gåver til å undervise og å lære. Lytt og lær!
For det andre: Vi skulle så gjerne hausta fullmogen grøde i kyrkjelydane våre! Då må vi våge å sjå etter korleis jorda der det skal vekse og spire og gro eigentleg ser ut.
Om eg skal våge meg på å fortelje det eg ser med mine augo, så må eg få lov å låne Jesu eigne ord frå dagens preiketekst når han skildrar vekstmiljøet for kornet som fall mellom tornebusker: «Det som falt blant tornebusker, er de som nok hører ordet, men på sin vei gjennom livet kveles de av bekymringer og rikdom og nytelser, så de ikke bærer fullmoden frukt:»
- kveles av bekymringer og rikdom og nytelser
Passar dette på oss som bur i Åsane og har vår gange i dei ulike forsamlingane som har funne i lag i dag?
Eg vågar å seie at det vi framfor alt skulle gjere med dette, er å rydde kratt og tornebusker.
Vi skulle så gjerne rydda bort alt som veks opp og tek kvelartak på tru, på det som vert sådd i hjarto til borna, dei unge og til alle vaksne. Stadig er vi her i Guds hus. Om att og om att får vi høyre Guds ord. Men den fullmogne grøda er ikkje spesielt stor. Har det med rikdomen vår å gjere? Nytelse? Bekymringar?
Vågar du å stille dette spørsmålet til deg sjølv? Vågar du å svare? Heilt ærleg?
Vi har høyrt om såmannen. Om såkornet. Om dei ulike typar jord. Vi veit om tornebusker og kratt og om den gode hjartejorda som ber frukt. Vi veit om trussøsken som strevar med fattigdom, forfølging, trakassering og mangel på Biblar.
Og vi veit at Jesus i dag vil at vi skal vere tett innpå han, som i ein familie, og då seier han også til oss:
«-mine søsken, det er de som hører Guds ord og gjør etter det.»
AMEN





[1] https://no.wikipedia.org/wiki/Liste_over_land_etter_HDI#Komplett_liste_over_land

fredag 6. januar 2017

Leiestjerna


Kristi openberringsdag I. 08.01.2017
Dåpsgudstenester. Åsane og Haus
Matt.2,1-12

No er det tid for å forlate jula for denne gongen. Vi hadde advent for nokre veker sidan. Vi tende lys og gledde oss til jul. Til fest, mat og gåver. Og til Jesus og forteljingane om hans fødsel. Vi skal ha denne siste søndagen med julefokus i dag. Så er det over for no. Vi skal vidare inn i det nye året.
Men vi går ikkje frå barnet. 


Vi skal ha Jesus med oss også etter jul. Jesus skal følgje oss i eit nytt år. Han skal vere i lag med oss i ei kyrkje som heretter skal styrast av våre eigne, ikkje av dei som styrer landet gjennom Storting og regjering.

Alle menneske fekk ei kjempegåve
i jula. Jesus kom til oss som vår Frelsar og bror den aller første jula. Når vi går ut or jula og julefeiringa, vil vi likevel framleis vere i lag med han. Hylle han. Tilbe han. Det er det vil har kyrkja til. Her er det vi finn Jesus, vår leiestjerne.
Jula var over den gongen vismennene frå Øst såg den store stjerna som skein på himmelen. Denne underlege forteljinga vi har lese i dag om stjernehimmel og menn på ei lang vandring på nattestid der stjerna var vegvisar kunne vi brukt mykje tid til å fantasere rundt. Kan dette verkeleg ha hendt?
Mange er skeptiske. Det må dei gjerne vere.
Andre trur fullt og fast at nett slik vi har lese om det, slik hende det også.
Det er godt å kunne tru slik.
Gjennom alle år har dei som kan mykje om astronomi, altså læra om stjerner og verdsrommet, grunna på dette og undersøkt om dette faktisk har vore mogeleg. Nokre vitskapsmenn seier ja. Andre nei. Atter andre er veldig tvilande.
Men kyrkja si tru støttar seg ikkje på vitskapen i slike saker.  For nett slik det må ha vore for dei som kom frå Øst, at dei rett etter jul, etter Jesu fødsel, såg noko frå himmelen som fekk dei i gang på ei lang reise for å finne eit nyfødd barn, slik skal vi som feira jul i 2016, sjå etter dette barnet når vi har gått inn i 2017. Det er tvilsamt om det er så viktig å sjå etter stjerner på himmelen over Vestlandet. Men vi skal sjå etter Jesus på stader der vi kan vente å finne han. Og ingen stad skulle då vere nærare enn her vi er nett no. I kyrkja. Guds hus på vår stad.
Ikkje minst skal vi vise barnet som vart fødd, Jesusbarnet, fram for dei borna som nyleg er fødde her hjå oss, og som de foreldre har bore inn i kyrkja i dag.
Vismennene frå Øst var sikkert kloke og godt utdanna folk. Likevel trong dei hjelp og vegleiing for å kunne følgje leiestjerna slik at dei fann fram til Jesusbarnet. Dei gjekk til overprestane og dei skriftlærde i tempelet for å få slike råd. Dei spurde om hjelp hjå dei som visste noko om kor dei kunne lese slikt. Lese om Jesus.
Kanskje er det ikkje så dumt å gjere noko liknande i dag?
Snakke med dei som kan noko om Jesus. Slike er det heldigvis mange av. Vi har dei, bl.a. i kyrkjene våre.
I dag vert vi minna om å lytte. Lytte meir til dei som er i ditt tempel, i di kyrkje, enn til det som vert sagt i aviser og vekeblad, eller som vert sett fram som påstandar frå folk som har heilt andre interesser enn å vise veg til Jesus.
Forteljinga om vismennene er også forteljinga om den vonde kongen. Om Herodes. Han som ville Jesus vondt. Han som tok i bruk heile si store makt for å prøve å knuse Jesus, alt mens han enno var barn. Vi kan lese om at han tok livet av alle gutar i og rundt Betlehem som var yngre enn to år.
Terror er altså ikkje eit nytt påfunn.
Herodes var ein terrorist. Og målet hans var å knuse Jesus.

Mange vil også i dag prøve å knuse Jesus og det vi i kyrkja lærer om han. Heldigvis ikkje først og fremst ved terror, men ved å gjere det vanskeleg å vere kyrkje og å leve som kristne. Eller ved å lokke oss til å vende Jesus ryggen, til å overtale oss til å forlate trua på at Jesus verkeleg kom frå Gud i den første jula.
For oss er det difor viktig å finne våre leiestjerner som kan ta oss dit Jesus er å finne slik at vi i lag kan få ei sterkare tru.
Dette seier eg til dykk som er foreldre, anten det er til dåpsborna her i kyrkja, eller til andre born, eller kanskje har de avansert til å vere besteforeldre – uansett så er de førebilete og leiestjerner for dei små.
Det står om vismennene at då dei kom fram dit Josef og Maria og Jesusbarnet var, så gjekk dei inn i huset og fekk sjå barnet hjå mora.
Inn i huset..
Lat det vere eit stikkord å ta med deg frå denne søndagen.
Du finn Jesus inne i huset – i kyrkjehuset. Der kan du høyre om han, verte kjend med han, tilbe han, hylle han, gje han gåver slik vismennene gjorde.
Inne i huset – det skal også vere inne i ditt hus, i din heim, der du bur med ditt barn og barnet sine søsken. Der skal det også vere råd å finne Jesus. Også der skal det vere råd å tilbe og å hylle Jesus. Vise at han betyr noko når juletreet er utan nåler, og julegåver ikkje er så spanande lenger.
Vismenne let seg leie. Dei såg stjerna på himmelen. Dei fann fram til Jesus.
Ver villig du også, til å leite etter ei stjerne som kan leie deg på ein livsveg  som ofte svingar utanom dei stadene der Jesus er å finne.
Ver sjølv ei leiestjerne for dåpsborna og for andre som treng nokon som kan vise dei vegen til han som er vår største julegåve.

Og når du kjem fram til han, finn han, veit kvar han her – ber då fram di gåve. Kanskje er den ikkje så fin. Kanskje har du drege den gjennom søle og smuss. For den beste gåva du kan gje, er deg sjølv med alt du er og har av fint og reint, eller av skittent og tilsmussa. Heile deg. Det er di gåve når du finn han som vismennene fann. Jesusbarnet i mora sitt fang.
AMEN